دستورالعمل‌ها و مقررات مالیاتی

مهلت‌های قانونی اظهارنامه‌ها

• اظهارنامه اشخاص حقوقی: مهلت قانونی اظهارنامه اشخاص حقوقی: حداکثر چهار ماه پس از پایان سال مالی (ماده ۱۱۰ قانون مالیات‌های مستقیم) — برای سال مالی منتهی به اسفند، پایان تیر ماه؛ ممکن است با بخشنامه همان سال تمدید شود و ملاک، اعلام سازمان امور مالیاتی است.
• اظهارنامه عدم فعالیت: اظهارنامه عدم فعالیت در همان مهلت قانونی نوع مؤدی تسلیم می‌شود (شرکت‌ها: ماده ۱۱۰؛ مشاغل: ماده ۱۰۰) و ممکن است با بخشنامه همان سال تمدید شود و ملاک، اعلام سازمان امور مالیاتی است.
• تبصره ماده ۱۰۰: مهلت قانونی تبصره ماده ۱۰۰: تا پایان خرداد ماه سال بعد (ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم)؛ ممکن است با بخشنامه همان سال تمدید شود و ملاک، اعلام سازمان امور مالیاتی است.
• اظهارنامه مشاغل: مهلت قانونی اظهارنامه مشاغل: تا پایان خرداد ماه سال بعد (ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم)؛ ممکن است با بخشنامه همان سال تمدید شود و ملاک، اعلام سازمان امور مالیاتی است.
• اظهارنامه درآمد اجاره: مهلت قانونی اظهارنامه درآمد اجاره: تا پایان تیر ماه سال بعد (ماده ۸۰ قانون مالیات‌های مستقیم)؛ ممکن است با بخشنامه همان سال تمدید شود و ملاک، اعلام سازمان امور مالیاتی است.
• اظهارنامه ارزش افزوده: اظهارنامه ارزش افزوده برای هر دوره (فصل) تسلیم می‌شود؛ مهلت دقیق هر دوره را سازمان امور مالیاتی اعلام می‌کند و ممکن است تمدید شود — ملاک، آخرین اعلام رسمی سازمان است.

منبع: قانون مالیات‌های مستقیم (مواد ۸۰، ۱۰۰ و ۱۱۰) و قانون مالیات بر ارزش افزوده.

تبصره ماده ۱۰۰

مالیات مقطوع تبصره ماده ۱۰۰ بر اساس دستورالعمل و شرایط همان سال سازمان امور مالیاتی تعیین می‌شود؛ سقف و شرایط هر سال ممکن است تغییر کند و در این سامانه عدد ثابتی برای آن درج نمی‌شود — نیازمند بررسی کارشناس.

منبع: ماده ۱۰۰ و تبصره آن، قانون مالیات‌های مستقیم؛ شرایط و سقف هر سال با دستورالعمل سازمان امور مالیاتی اعلام می‌شود.

پلکان و نرخ‌های محاسبه

محاسبه مالیات مشاغل با پلکان ماده ۱۳۱ قانون مالیات‌های مستقیم (نرخ‌های ۱۵٪، ۲۰٪ و ۲۵٪) و آستانه‌های جاری انجام می‌شود؛ در صورت تغییر آستانه‌ها با قانون یا بخشنامه همان سال، این پارامتر به‌روزرسانی می‌شود.

مالیات اشخاص حقوقی: ۲۵٪ درآمد مشمول مالیات (ماده ۱۰۵ قانون مالیات‌های مستقیم). مالیات اجاره: درآمد پس از کسر ۲۵٪ هزینه، مشمول پلکان ماده ۱۳۱ می‌شود.

منبع: مواد ۱۰۵ و ۱۳۱ قانون مالیات‌های مستقیم.

تکالیف سامانه مؤدیان و صورت معاملات فصلی

• صورتحساب الکترونیکی: مؤدیان مشمول باید صورتحساب‌های فروش را به‌صورت الکترونیکی صادر و در سامانه مؤدیان ثبت کنند؛ صورتحساب‌های ابطال‌شده یا ردشده در کارپوشه باید تعیین تکلیف شوند.
  منبع: قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان
• صورت معاملات فصلی: فهرست خرید و فروش هر فصل باید در قالب صورت معاملات فصلی ارسال شود و جمع آن با دفاتر و اظهارنامه‌های ارزش افزوده همان فصل سازگار باشد.
  منبع: ماده ۱۶۹ قانون مالیات‌های مستقیم

دفاتر قانونی

• پلمپ دفاتر: اشخاص ملزم به نگهداری دفاتر باید دفاتر روزنامه و کل هر سال را پیش از شروع همان سال مالی پلمپ کنند؛ دفاتر پلمپ‌نشده در رسیدگی اعتبار ندارد.
  منبع: آیین‌نامه اجرایی ماده ۹۵ قانون مالیات‌های مستقیم
• تحریر دفاتر: ثبت رویدادهای مالی در دفاتر باید به ترتیب تاریخ و بدون تأخیر غیرمجاز انجام شود؛ تأخیر و به‌هم‌ریختگی دفاتر از ایرادهای اصلی رسیدگی است.
  منبع: آیین‌نامه اجرایی ماده ۹۵ قانون مالیات‌های مستقیم

حقوق و مالیات‌های تکلیفی

• مالیات حقوق: پرداخت‌کننده حقوق باید مالیات حقوق را هنگام هر پرداخت کسر و تا پایان ماه بعد به سازمان امور مالیاتی پرداخت کند؛ لیست حقوق، لیست بیمه و هزینه حقوق دفاتر باید با هم سازگار باشند.
  منبع: ماده ۸۶ قانون مالیات‌های مستقیم
• مالیات تکلیفی اجاره: اگر مستأجر شخص حقوقی یا صاحب مشاغل مشمول باشد، باید مالیات درآمد اجاره را از اجاره‌بها کسر و به سازمان امور مالیاتی پرداخت کند.
  منبع: ماده ۵۳ قانون مالیات‌های مستقیم

هزینه‌های قابل قبول

• شرایط پذیرش هزینه: هزینه‌ای در رسیدگی پذیرفته می‌شود که متعارف، مربوط به فعالیت مؤدی و متکی به اسناد و مدارک مثبته باشد؛ هزینه بدون سند، هزینه شخصی و جرایم پرداختی به دولت قابل قبول نیست.
  منبع: مواد ۱۴۷ و ۱۴۸ قانون مالیات‌های مستقیم
• پرداخت بانکی هزینه‌ها: برای هزینه‌هایی که پرداخت آن‌ها مشروط به انجام از طریق سیستم بانکی است، صرف فاکتور کافی نیست و اثبات پرداخت بانکی نیز لازم است.
  منبع: ماده ۱۴۷ قانون مالیات‌های مستقیم و مقررات پرداخت بانکی هزینه‌ها

عدم فعالیت

• شرایط قبول عدم فعالیت: گردش حساب بانکی باید واقعاً صفر باشد؛ هر واریز یا برداشت، صدور فاکتور یا خرید دارایی، فعالیت محسوب می‌شود و ادعای عدم فعالیت را باطل می‌کند.
  منبع: تکالیف مواد ۱۰۰ و ۱۱۰ قانون مالیات‌های مستقیم
• دفاتر و نامه عدم فعالیت: دفاتر قانونی همان سال باید پلمپ‌شده و کاملاً سفید تحویل شود و نامه اعلام عدم فعالیت با مهر و امضای مدیرعامل ارسال شود؛ این اعلام هر سال باید تکرار شود.
  منبع: تکالیف مواد ۱۰۰ و ۱۱۰ قانون مالیات‌های مستقیم
• ارزش افزوده صفر: اگر مؤدی برای مالیات بر ارزش افزوده ثبت‌نام شده است، اظهارنامه ارزش افزوده صفر هر چهار فصل نیز باید تسلیم شود.
  منبع: قانون مالیات بر ارزش افزوده

جرایم و ریسک‌ها (کیفی)

• عدم تسلیم در مهلت: تسلیم نکردن اظهارنامه در مهلت قانونی، علاوه بر جریمه، موجب از دست رفتن معافیت‌ها و تسهیلات و تشخیص مالیات به‌صورت برآوردی می‌شود.
  منبع: قانون مالیات‌های مستقیم (فصل جرایم) — شرح کیفی، بدون رقم
• عدم ارائه دفاتر و اسناد: ارائه نکردن دفاتر و اسناد در رسیدگی می‌تواند موجب رد دفاتر، عدم پذیرش هزینه‌ها و تشخیص درآمد به‌صورت برآوردی شود.
  منبع: قانون مالیات‌های مستقیم — شرح کیفی، بدون رقم
• کتمان درآمد: اختلاف فروش دفاتر با فروش ابرازی، یا واریزهای بانکی نامشخص نسبت به فروش اعلامی، ریسک تشخیص درآمد کتمان‌شده دارد و باید پیش از ارسال مستند و اصلاح شود.
  منبع: قانون مالیات‌های مستقیم — شرح کیفی، بدون رقم

حقوق و دستمزد، بیمه و مزایا (سال ۱۴۰۵)

• حداقل مزد و مزایای قانونی ۱۴۰۵: حداقل مزد روزانه ۵۵۴٬۱۸۵ تومان (۵٬۵۴۱٬۸۵۰ ریال) و حداقل مزد ماهانه (۳۰ روز) ۱۶٬۶۲۵٬۵۵۰ تومان است. بن کارگری ماهانه ۲٬۲۰۰٬۰۰۰ تومان، کمک‌هزینه مسکن ماهانه ۳٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان، حق تأهل ماهانه ۵۰۰٬۰۰۰ تومان و پایه سنوات کارگران دارای دست‌کم یک سال سابقه روزانه ۱۶۶٬۶۶۷ ریال است.
  منبع: بخشنامه تعیین حداقل مزد سال ۱۴۰۵ شورای عالی کار (وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی)
• سقف دستمزد مشمول بیمه: حداکثر دستمزد روزانه مشمول کسر حق بیمه ۷ برابر حداقل مزد روزانه (۳٬۸۷۹٬۲۹۵ تومان) است؛ بخش بالاتر از این سقف مشمول کسر حق بیمه نیست.
  منبع: بخشنامه دستمزد مبنای کسر حق بیمه سال ۱۴۰۵ سازمان تأمین اجتماعی
• نرخ‌های حق بیمه: حق بیمه اجباری مجموعاً ۳۰٪ دستمزد مشمول بیمه است: ۷٪ سهم بیمه‌شده (کسر از حقوق) و ۲۳٪ سهم کارفرما (۲۰٪ حق بیمه + ۳٪ بیمه بیکاری).
  منبع: ماده ۲۸ قانون تأمین اجتماعی و قانون بیمه بیکاری
• مالیات حقوق ۱۴۰۵: درآمد مشمول مالیات حقوق تا ماهانه ۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ تومان معاف است و مازاد آن پلکانی محاسبه می‌شود: ۴۰ تا ۸۰ میلیون تومان ۱۰٪، ۸۰ تا ۱۰۰ میلیون ۱۵٪، ۱۰۰ تا ۱۲۰ میلیون ۲۰٪، ۱۲۰ تا ۱۴۰ میلیون ۲۵٪ و مازاد بر ۱۴۰ میلیون ۳۰٪. هر بخش از درآمد با نرخ همان پله محاسبه می‌شود.
  منبع: قانون بودجه سال ۱۴۰۵ کل کشور و بخشنامه احکام مالیاتی آن (سازمان امور مالیاتی، شماره ۲۰۰/۱۰۰۵/ص مورخ ۱۴۰۵/۰۱/۳۱)
• عیدی و پاداش سالانه: عیدی هر کارگر معادل ۶۰ روز آخرین مزد است (برای یک سال کارکرد کامل: دو برابر حقوق ماهانه) و نباید از ۹۰ روز حداقل مزد روزانه قانونی (سه برابر حداقل مزد ماهانه) بیشتر شود؛ برای کارکرد کمتر از یک سال، به نسبت مدت کارکرد محاسبه می‌شود.
  منبع: قانون تعیین عیدی و پاداش سالانه کارگران (مصوب ۱۳۷۰)
• سنوات (مزایای پایان کار): هنگام پایان قرارداد، برای هر سال سابقه خدمت مبلغی معادل یک ماه آخرین حقوق به‌عنوان مزایای پایان کار پرداخت می‌شود؛ کسری سال به نسبت مدت کارکرد محاسبه می‌شود.
  منبع: ماده ۲۴ قانون کار
• نرخ ارزش افزوده: نرخ عمومی مالیات و عوارض ارزش افزوده ۱۰٪ است.
  منبع: قانون مالیات بر ارزش افزوده و قانون بودجه سال ۱۴۰۵

ملاک نهایی، متن رسمی قانون و آخرین بخشنامه‌های سازمان امور مالیاتی است؛ این صفحه برای اطلاع‌رسانی است و مرتب به‌روز می‌شود.

← بازگشت به صفحه اصلی تکسین